Coğrafi Bilgi Sistemleri

 

Coğrafi Bilgi Sistemi Nedir? 

“Coğrafi Bilgi Sistemleri; konuma dayalı gözlemlerle elde edilen grafik ve grafik-olmayan bilgilerin toplanması, saklanması, işlenmesi ve kullanıcıya sunulması işlevlerini bütünlük içerisinde gerçekleştiren bir bilgi sistemidir”

Dünya üzerindeki karmaşık sosyal, ekonomik, çevresel vb. sorunların çözümüne yönelik mekana/konuma dayalı karar verme süreçlerinde kullanıcılara yardımcı olmak üzere, büyük hacimli coğrafi verilerin; toplanması, depolanması, işlenmesi, yönetimi, mekansal analizi, sorgulaması ve sunulması fonksiyonlarını yerine getiren donanım, yazılım, personel, coğrafi veri ve yöntemler ile bu verilerin kullanıya sunulması işlevlerini bütünlük içerisinde gerçekleştiren bir bilgi sistemidir

Coğrafi Bilgi Sisteminin avantajı ve dezavantajı
Coğrafi bilgi sisteminin avantajları;Hızlı ve kolay kullanım, daha verimli üretim ve envanter yönetimi, bağlantılı ve bağlantısız verilere ulaşma, Yapılan uygulamalarda yakında ve uzakta veri sorgulama imkanı, Kritik bilgi analizleri, Mühendislik, planlama, emlakçılık, topoğrafik, hidrografik, arazi kullanımı ve vergileme haritaları gibi sektörleri destekleme imkanı, Acil durumda müdahale analizleri, Yüksek kalitede çıktı alma imkanı, Adres bulma ve eşleniğini bulma

Verileri güncelleştirme ve yeniden tanımlama imkanı, apalı bölge veya tampon bölge sorgulama imkanı, Ses ve GPS’yi tanıma ve kabul etme imkanı. Pan ve zoom sayesinde harita katmanlarını arttırabilme imkanı. Şekil formatlarının herhangi bir çeşidini görebiliriz.Veritabanlarıyla SQL sorgulaması yapılabiliyor.

Özel analiz ve sorgulama yapılabiliyor, Adres coğrafyasını bulma, Geniş bir veri setinde caddeleri, nüfusu, zıp kotları, ülke sınırı ve bir çok bilgilere sahiptirler, Veri dağılımı mevcuttur. Vektör ve raster yöntemini kullanma imkanı verir.

Dezavantajları; vektör veri ve raster yöntemleri kullanımları sırasında bazı dezavantajları vardır.

Vektör verinin, analiz edilmesi zordur, bu amaçla fonksiyonel veri takımlarına ihtiyaç vardır.Etkili analizler için topolojik ilişkiler düzeltilmeli, yeniden kurulmalıdır.Yükseklik verisi gibi sürekli verilerin vektör yapıda ifadesi zordur, enterpolasyona ihtiyaç vardır.Raster Verinin,Pikselin boyutu çözünürlüğü belirler.Veri boyutu ve ihtiyaç duyulan depolama alanı büyüktür.

 Coğrafi Bilgi Sisteminin kullanım alanları
CBS teknolojisi bilimsel araştırmalar, kaynak yönetimi, varlık yönetimi,alt yapılar (doğalgaz, elektrik, su), arkeoloji, çevresel etki değerlendirmesi, kentsel planlama, kartografya, kriminoloji, coğrafi tarih,pazarlama, lojistik, maden haritalama, haritacılık, tarım ekili tarım alanlarının tespiti ve toplam mahsülün hesaplanması, askeri uygulamalar, hava, deniz ve kara trafiği izleme araç takip sistemleri, meteoroloji,arama kurtarma ve diğer amaçlar için kullanılabilir.Örneğin, CBS doğal afetlerde acil müdaheleleri kolaylaştırmak için hesaplamalar yapmaya olanak tanır. CBS yeni sulak alanların bulunmasında ve bu alanların korunmasında kullanılabilir. CBS bazı şirketler tarafından avantaj sağlaması amacıyla yeni pazar alanları bulmak için kullanılabilir.Daha genel manada CBS, analizler yapma imkanı sunan ve bu analiz sonuçlarına göre doğru kararlar vermeyi kolaylaştıran bir sistemdir.

Coğrafi Bilgi Sistemlerinin yer bilimlerinde kullanım alanları 
Yer bilimlerinde CBS’yi çeşitli uygulamalarda kullanılıyor. CBS, jeolojik özellikleri incelemek, toprakları ve katmanları analiz etmek, sismik bilgileri değerlendirmek veya coğrafi özelliklerin üç boyutlu görüntülerini oluşturmak için kullanılır. CBS, kaya bilgisi özelliklerini analiz etmek ve en iyi baraj yeri konumunu belirlemek için de kullanılabilir.

Daha detaylı anlatmak gerekirse CBS, Yerkabuğuna ilişkin bilgi, sismik risk analizleri arazi modelleme, analiz ve yorumlanması, Jeolojik ve hidrojeolojik modelleme, Jeomorfolojik analiz, Drenaj özelliklerinde, Hidrojeolojik modelleme, Jeolojik haritalama, Eğim, bakı, eğrisellik haritalamaları, Kabartı, eğim profili oluşturulmasında da kullanılır.

Sismik Risk Analizinin Coğrafi Bilgi Sisteminde değerlendirilmesi
Bu tür sistemler, afet müdahale planlaması ve risk azaltıcı politikalarının belirlenmesi gibi önemli amaçlar doğrultusunda kullanılmaktadır. Bu doğrultuda, sistemlerin doğruluk ve güvenilirlikleri, zarar azaltma planlarının başarısı için temel oluşturmaktadır.

Sismik risk ve kayıp analizinin içeriğinde afetin büyüklüğü, hasar görebilirlik, kırılganlık, envanter ve entegre görselleştirme (kayıplar) bulunmaktadır. Afet, kuvvetli yer hareketi parametresi veya spektral tepki değerleriyle tanımlanmaktadır. Kırılganlık ise bir envanter biriminin hasar sınırına ulaşması veya aşmasının koşullu olasılığı olarak tanımlanmıştır. Envanter, kayıp tahmini sonuçlarını kullanacak olan karar mercilerine, ilgi unsurun

Bileşenler inin konumsal ve karakteristik bilgilerini sunar. Entegre görselleştirme ise hesaplanan hasarı kayıp değerine çeviren fonksiyonların da kullanımıyla, afet, kırılganlık ve envanterin fiziksel ve ekonomik kayıpların belirlenmesinde ve kullanımında bu bileşenleri bağlayan bir iskelet işlevi görür (Karaman ve diğ., 2008). Tüm bu sistemlerin bir arada kullanılabilmesi için gerekli olan altyapı coğrafi bilgi sistemleri (CBS) ile sağlanabilmektedir. CBS kullanımı ya da entegre CBS sistemleri ile ilgili bölgeye ait
hasar analizleri kayıp tahminleri ve karar destek analizleri yapılabilmektedir.